6.3 Andere planetenstelsels 2

Figuur 49: Voorbeelden van planetenstelsels rond nabije sterren vergeleken met ons eigen planetenstelsel.

Kleine, periodieke radiële snelheidsvariaties zijn inmiddels gerapporteerd in 46 van de meest nabije sterren (Fig. 48). Zorgvuldige analyses wijzen er volgens de ontdekkers op dat het hier niet gaat om de een of andere tot nu toe onbekende soort oppervlakte-pulsaties van sterren (die natuurlijk ook tot kleine snelheidsveranderingen aanleiding kunnen geven), vervorming van de spectraallijnen of dergelijke effecten. Het lijkt dus inderdaad te gaan om planeten met massa's tussen de 0.5 en 13 maal die van Jupiter, die over het algemeen erg dicht om hun ster draaien (zie Fig. 49). Bij de ster HD 209458 ligt het baanvlak van de planeet precies langs de gezichtslijn en kan elke 3.5 dagen (de baanperiode van de planeet) de kleine lichtverzwakking worden waargenomen wanneer de planeet voor zijn ster langstrekt. In een geval (And) is er zelfs een stelsel van drie planeten afgeleid uit de complexe radiële snelheidskromme. De precieze massa's van de begeleiders van deze sterren zijn over het algemeen niet bekend, omdat de massaschatting afhangt van de inclinatie van de baan, en die kan niet uit radiële snelheidvariaties worden opgemaakt (§6.1; bij HD 209548 weten we dat i dicht bij de 90 graden is; de massa van de planeet is daar 0.69 ± 0.05 maal die van Jupiter).

Sommige van de eigenschappen van deze nieuw ontdekte planetenstelsels zijn nogal onverwacht, vooral de nauwe banen van de Jupiter-massa planeten. Selectie-effecten zullen zeker een rol spelen: planeten met langere baanperioden geven kleinere radiële snelheidsvariaties, die bovendien pas na langere tijd een volledige radiële snelheidskromme opleveren. We zullen zien. De nieuwste ontdekkingen worden bijgehouden op http://www.obspm.fr/planets en op http://exoplanets.org/. Er bestaat een groot aantal plannen om nabije planetenstelsels nog op andere manieren te probereren te detecteren (direct afbeelden met interferometrie, zeer nauwkeurige metingen van slingeringen in de eigenbeweging, bedekkingen van de sterren door hun planeten.)


[INDEX]